Ideeënbus
Een middel om niet direct beschikbare informatie op te kunnen vragen. Dat zou handig zijn! Maar dat is er al, dat is namelijk de Wet openbaar bestuur, kortweg de Wob. Echt gebruikersvriendelijk is de Wob helaas niet, een Wob verzoek vraagt de nodige kennis van zaken en geduld.
Dit plan gaat in op het automatiseren van van het aanvraagproces, het procesmanagement en realiseren van een duurzaam oplossing voor informatieverstrekking over het verloop en de resultaten van Wobverzoeken. Deze oplossingen moeten er voor zorgen dat het indienen van een Wob verzoek laagdrempeliger wordt en efficientie van Wob verzoeken voor alle betrokken partijen verbetert.
Wat is de Wob?
De Wet openbaar bestuur (Wob) geeft betrokken burgers de mogelijkheid om informatie die de overheid beheerd op te vragen. In principe is alle overheidsinformatie openbaar, maar de openbaarmaking ervan is passief. Natuurlijk zijn er enkele uitzonderingen, zoals privacygevoelige gegevens. Een voorbeeld van deze verhoudingen is een verkenning van OCW in 2007, daar is in het programma Informatiebeleid Publiek gebleken dat 80% van de gegevens in beheer bij OCW en/of uitvoeringsorganisaties van OCW geschikt is om openbaar te maken.
In de praktijk kan een Wob verzoek veel tijd in beslag nemen: op een Wob verzoek moet in binnen twee weken een beslissing gemaakt worden. Deze beslissing is te verdagen met twee weken. Wanneer er zeer bewerkelijke informatie opgevraagd wordt kan de beslissing nog 4 weken langer uitgesteld worden.
Wat gaat er veranderen?
Om de Wob procedure te versnellen wordt vanaf 1 oktober 2009 de bestuurlijke boete ingevoerd. Dit betekent dat een aanvrager de overheid een boete op laten leggen als de termijn voor een beslissing overschreden wordt.
Met deze invoering is er nog meer belang bij dat Wob verzoeken op een goede manier gedaan worden. Want hoewel de alertheid van de overheid zal door de bestuurlijke boete waarschijnlijk groter zal worden, dan nog heeft iemand er geen voordeel van dat de overheid van belastinggeld boetes gaat betalen aan iemand die eigenlijk zit te wachten op gegevens. Een ander gevaar dat door experts gesignaleerd wordt is dat Wob verzoeken vaker als niet ontvankelijk verklaard worden om zo geen antwoord te hoeven formuleren.
Wat is de Woberator
De Woberator is een concept voor een lerende robot die automatisch wobverzoeken in kan dienen. Van de reacties die de robot terug krijgt, van afwijzingen tot antwoord, leert deze de semantiek van de overheid en kan deze weer inzetten voor het formuleren van nieuwe aanvragen. De robot managed het hele proces, van eerste aanvraag, naar antwoord, correspondentie met de overheid en publicatie van alle informatie die geproduceerd of beschikbaar wordt.
De robot is ook een tool voor gebruikers: via de robot kan iemand een wobverzoek van a to z doen. Al bij het invullen van tektvelden voor het verzoek worden de woorden die al bekend zijn d.m.v. auto-aanvullen weergegeven. Deze woorden zijn ook klikbaar en geven dan een overzicht van de documenten waar deze al in voorkomen. Zo kan iemand die informatie zoekt over een bepaald thema makkelijk een overzicht krijgen van de informatie die al over verschillende onderwerpen aanwezig zijn, de antwoorden op eerdere wobverzoeken en een overzicht van lopende wobverzoeken. Deze informatie is in verschillende formaten verkrijgbaar, als databases, spreadsheets, rapporten, etc. Tijdens het aanvraag proces wordt een gebruiker ondersteund met processchema’s, tips en trucs, praktijkvoorbeelden, voorbeeldformulieren, etc. De gebruiker wordt verleidt om zoveel mogelijk informatie in het systeem bij te houden zodat andere gebruikers daar ook profijt van kunnen hebben.
En nu echt...
Deze robot is op dit moment natuurlijk nog een utopie. De mate van kunstmatige intelligentie die daarvoor nodig is bestaat nog niet of is te kostbaar. E van de eerste struikelpunten voor de robot is al de formulering van een wobverzoek. Dit komt zo nauw, dat een verkeerde hoofdletter al kan leiden tot een afwijzing van het verzoek. Er zal dus altijd een menselijke check plaats moeten vinden. Maar net zoals de eerste machines - waar stiekum een mens in de kast zat - kan de menselijke en proceskant van de Woberator wel opgepakt worden.
Zo kan de content, die nodig is om anderen te ondersteunen bij het doen van een wobverzoek, wel gemaakt worden. En die kan natuurlijk later gebruikt worden voor de Woberator. Deze ondersteuning heeft onder meer het effect dat:
mensen meer gericht een Wobverzoek in kunnen dienen, waardoor ze een grotere kans hebben om een inhoudelijk antwoord te krijgen
de overheid kwalitatief betere wobverzoeken ontvangt en deze dus sneller kan behandelen
openbaarheid van informatie zowel bij burgers als de overheid wordt gestimuleerd
Doel
Het doel van het project is om de betrokken burger te helpen met het indienen van een Wobverzoek. Online zullen verschillende soorten hulpmiddelen beschikbaar gemaakt worden, zoals:
instructievideo’s op youtube,
De video’s zullen ingaan op praktijksituaties en deze zijn aanklikbaar zodat binnen de video’s genavigeerd kan worden (zie bijvoorbeeld de video’s van BooneOakley: http://www.youtube.com/watch?v=Elo7WeIydh8)
uitgewerkte procesdiagrammen van een wobverzoek
templates en voorbeeldteksten voor de verschillende stappen in het proces van een Wobverzoek
Een bezoeker kan op verschillende manieren de content benaderen:
Vanuit de processchema’s kunnen de video’s bekeken worden en kunnen voorbeeldteksten en templates bekeken en gedownload worden
Vanuit de beschrijving van de video’s kan het processchema bekeken worden
Bij de templates en de voorbeeldteksten kunnen de bijbehorende video’s en het processchema bekeken worden.
Mensen die gebruik maken van de diensten worden gemotiveerd om hun bevindingen en resultaten te delen zodat deze gebruikt kunnen worden voor een verdere verbetering van de dienstverlening.
Zoveel mogelijk content zal beschikbaar gesteld worden via reeds beschikbare online toepassingen. Momenteel zijn hiervoor geselecteerd:
Youtube voor klikbare video’s (zie bijvoorbeeld de video’s van BooneOakley: http://www.youtube.com/watch?v=Elo7WeIydh8)
Google docs voor de documenten
Gliffy voor de processchema’s
Flickr voor afbeeldingen en gescande documenten
Alle content zal samengebracht worden op www.woberator.nl